युवाले ‘वैकल्पिक शक्ति’को साटो किन रोजे राजतन्त्र ?

काठमाडौं । राजावादीहरुको देशव्यापी प्रदर्शनले वर्तमान व्यवस्था, नेतृत्व र वैकल्पिक राजनीतिमाथिको बहसलाई निम्तो दिएको छ । साथै प्रदर्शनमा देखिएको उल्लेख्य युवा सहभागिता पनि सोचनीय पक्ष बनेको छ, जसले दुईवटा प्रश्न जन्माएको छ । राजनीतिक नेतृत्वसँग रुष्ट युवाहरुले विकल्पका रुपमा ‘वैकल्पिक शक्ति’ को साटो किन राजतन्त्र रोजे ? के यो वैकल्पिक शक्तिको असफलता हो ?
वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिको वकालत गर्ने विवेकशील नेपाली दलका महासचिव निर्देश सिलवालले वैकल्पिक राजनीति रक्षात्मक अवस्थामा रहेको स्वीकारे । उनले भने, ‘वैकल्पिक राजनीतिक दलले आफूलाई बलियो गरि स्थापित गर्न नसकेकै कुरा सत्य हो । अहिले वैकल्पिक राजनीतिक दल आफ्नो आन्तरिक कुराले गर्दा रक्षात्मक अवस्थामा छन् । वैकल्पिक राजनीतिक दल भनिरहेकाहरुले आफ्नो प्रस्ट एजेण्डा ल्याउन सकिरहेका छैनन् । अझै पनि धेरै वैकल्पिक राजनीतिक दलले आफ्नो एजेण्डा वा सिद्धान्त स्पष्टता ल्याउन नसक्दा समस्या आएको छ ।’
नेकपा, नेपाली काँग्रेस र सरकारबाट डेलिभरी गर्न नसक्दा असन्तुष्ट जमात राजावादी आन्दोलनमा सामेल हुनुमा उनले आफूहरुको पनि कमजोरी भएको सुनाए ।
‘अबको केही समयमा वैकल्पिक राजनीतिक शक्ति सफल भए भने यो आन्दोलन निस्तेज भएर जान्छ । यदि वैकल्पिक राजनीतिक दलहरुले दिशा लिन सकेनन् भने यो आन्दोलन झन् झन् बढ्दै जान्छ । वैकल्पिक पार्टीहरुले सांगठनिक रुपमा बलियो भएर वैचारिक स्पष्टताका साथ यो आन्दोलन भड्किन दिनु हुँदैन,’ सिलवालले भने ।
उनका अनुसार राजावादी आन्दोलनमा प्रोग्रेसिभमात्र होइन रिग्रेसिभ मान्छे पनि छन् । ‘रिग्रेसिभ मान्छेहरुको आफ्नो कुरा गुम्दा पहिचानको संकट छ । अहिले उनीहरु हौसिए पनि यतिमै हामी आत्तिनु पर्ने अवस्था छैन । तर यसले गरेको संकेत डरलाग्दो छ,’ उनले कारण देखाउँदै भने, ‘नेकपा विभाजनको डिलमा छ, काँग्रेस सुतेको अवस्था छ ।’
यसमा मूलधारका पार्टीले लिने अडान र वैकल्पिक पार्टीहरुले राख्ने एजेण्डाको स्पष्टताले धेरै कुरा निर्धारण गर्ने बताए । साथै उनले आगामी दिनमा यो आन्दोलनलाई कस्तो खालको शक्तिले लिड गर्छ भन्ने कुरा पनि मुख्य भएको बताए ।

‘पश्चगामीभन्दा अग्रगामी शक्तिले आशाको दियो जगाउन सक्यो भने राम्रो हुन्छ । त्यसका लागि वैकल्पिक शक्ति आउन सक्छन् । त्यो सम्भावना म देख्छु । नत्र यो आन्दोलन अर्को दिशामा जान सक्छ,’ सिलवालको भनाइ छ ।
तर राजावादी आन्दोलनले नेपाली समाज काँग्रेस र कम्युनिस्टको विकल्प खोज्दैछ भन्ने प्रस्ट पारेको उनले बताए । फ्रान्सको उदाहरण दिँदै सिलवालले भने, ‘फ्रान्समा पहिलो र दोस्रो ठूलो दल अहिले तेस्रो र चौथो दल भए । त्यहाँको प्रोग्रेसिभ र रिग्रेसिभ पार्टी पहिलो र दोस्रो भए । इम्मानुएल म्याक्रोंको प्रोग्रेसिभ एन मार्चो पार्टी पहिलो भएको थियो । यस्तै कट्टर दक्षिणपन्थी मारिन लपनको नेशनल फ्रन्ट पार्टी दोस्रो भएको थियो ।’

उनका अनुसार नेपालमा एउटा प्रोग्रेसिभ एजेण्डा बोक्ने पार्टी सत्तामुखी र रिग्रेसिभ पार्टी (राजावादी)जस्तो दोस्रो हुन सक्छ भने काँग्रेस र कम्युनिस्ट तेस्रो र चौथो पनि हुन सक्छन् । यद्यपि नेपालको संरचना र वर्तमान राजनीतिक परिस्थिति हेर्दा झ्याप्पै त्यो होला जस्तो भने उनलाई लागेको छैन ।

वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिकै वकालत गर्ने साझा पार्टीकी नेतृ समीक्षा बाँस्कोटाले राजावादी प्रदर्शन भिड हो कि युवा हो भनेर पहिचान गर्नुपर्ने तर्क राखिन् । ‘यस्ता किसिमका भिड ज्ञानेन्द्र शाहका लागिमात्र होइन, ज्ञानेन्द्र शाहीका लागि पनि आउँछन् । अरु कसैले अभियान चलाउँदा पनि भिड जम्मा भइरहेको हुन्छ । तर भिडले नै निर्देशित गर्छ भन्ने हुँदैन,’ उनले भनिन् ।

क्षणिक रुपमा मान्छेलाई एकीकृत पारेर भिड जम्मा गर्न साझाले उत्ताउलो किसिमको एजेण्डा अगाडि नसार्ने उनको भनाइ छ । साझामा युवा आकर्षण बढेको दाबी गर्दै उनले उदाउँदो वैकल्पिक शक्ति साझा भएको दावी गरिन् ।
उनले भनिन्, ‘हामीमा युवाहरुको आकर्षण एकदमै बढिरहेको छ । कोभिडका बेला हाम्रो संगठन विस्तार भएको छ । अबको उदाउँदो वैकल्पिक शक्ति साझा नै हो भनेर आइराखेको छ ।’

उनका अनुसार साझाको संगठन विस्तार, युवा आकर्षणमा मान्छेको ध्यान गएको छैन । ‘राजावादी कति संगठित भए, कति नारा जुलुस निकाले र कोभिडको बेलामा पनि भिड प्रदर्शन गरे भन्नेमा सबैको ध्यान केन्द्रित भएको छ । वैकल्पिक पार्टी आजको भोलि सल्बलाएर मात्र पुग्दैन । यसका लागि हामी संगठित हुनुपर्छ । विस्तार काम गर्नुपर्छ । हामी काम गर्दैछौँ,’ बाँस्कोटाले भनिन् ।

एक पटक पढ्नुहोस